Sıkça sorulan sorular
Esans oranı, IFRA limitleri, hesap modları ve uygulamanın ne yapıp ne yapmadığı. Cevabını bulamadığın bir soru varsa yaz, buraya ekleyelim.
Uygulama
Esansmatik, el yapımı parfüm üretenler için karışım ve maliyet asistanıdır. Her parfümün esans oranını marka marka kaydedersin; şişe boyutunu girdiğinde gereken esans ve baz miktarını hem mililitre hem gram olarak gösterir. Ayrıca her deneme için tecrübe notu tutar ve şişe başına maliyetle kârı hesaplar.
Şu an tüm özellikler ücretsiz ve kart bilgisi istemiyoruz. İleride ücretli bir plan gelirse önceden duyuracağız; o güne kadar girdiğin bütün kayıtlar sende kalır.
Evet. Sitedeki parfüm hesaplama aracı kayıt istemez; şişe boyutu, esans oranı ve bileşenleri girip sonucu görebilirsin. Oranları kaydetmek, tecrübe defteri ve maliyet takibi için hesap açman gerekir.
Hayır. Her kayıt yalnızca onu oluşturan hesaba bağlıdır; tarifler, oranlar ve maliyetler başka kullanıcılara kapalıdır.
Evet. Uygulama tarayıcı üzerinden çalışır ve telefon ekranına göre düzenlenir; ayrı bir uygulama indirmen gerekmez.
Sınır yok. İstediğin kadar parfüm, marka ve varyant kaydedebilirsin.
Hesap ve oranlar
Üst sınırı esansın IFRA limiti belirler ve o sınırın altında kalmak gerekir. Alışıldık aralıklar kolonyada yüzde 3-8, EDT'de yüzde 8-15, EDP'de yüzde 15-22, parfümde yüzde 22-30 civarındadır. Limit izin vermiyorsa bu aralıklara zorlamak yerine daha düşük oranda kalmak doğrusudur.
Hacimce yüzde 25 oranla çalışıyorsan 50 mililitrelik şişe için 12,5 mililitre esans ve 37,5 mililitre baz gerekir. Gram cinsinden tartacaksan esansın yoğunluğu yaklaşık 0,95 g/ml olduğu için 12,5 mililitre esans yaklaşık 11,9 grama karşılık gelir. Yüzde 20 oranla aynı şişede 10 mililitre esans kullanılır.
Hacimsel hesapta yüzde mililitre üzerinden, kütlesel hesapta gram üzerinden okunur. Bileşenlerin yoğunlukları farklı olduğu için aynı yüzde iki yöntemde farklı miktarlara karşılık gelir. Profesyonel parfümeride standart kütlesel ölçüdür; ev üretiminde hacimsel hesap da yaygındır.
Varsayılan olarak esans 0,95 g/ml, hazır solüsyon 0,79 g/ml, alkol 0,789 g/ml, saf su 1,0 g/ml ve fiksatör 1,03 g/ml alınır. Hesap makinesinde her bileşenin yoğunluğunu kendin değiştirebilirsin.
Evet. Ters hesap, elindeki esans miktarını ve hedef oranı girdiğinde toplam karışım hacmini, kaç şişe çıkacağını ve artan miktarı gösterir. Örneğin 50 mililitre esansla yüzde 25 oranda 200 mililitre karışım, yani 50 mililitrelik tam 4 şişe elde edilir.
Evet. Alkol, saf su ve fiksatör oranlarını kendin belirleyebilir; hesap makinesinde Hedion veya Iso E Super gibi ek bileşenler ekleyip her birinin yüzdesini ve yoğunluğunu girebilirsin.
Malzeme ve başlangıç
Temel olarak esans, baz (hazır solüsyon ya da parfümeri alkolü), 0,01 gram çözünürlüklü hassas terazi, şırınga veya pipet, koyu renk cam şişe ve etiket gerekir. Plastik kap kullanılmaz; yüksek oranlı esans plastiği zamanla etkiler.
Parfümde saf etanol, yani denatüre edilmiş parfümeri alkolü kullanılır. Eczane etil alkolü genelde yüzde 70'lik olduğu için içinde su vardır ve aynı sonucu vermez. İspirto metanol içerebildiği için kesinlikle kullanılmaz.
Hayır. Uçucu yağ bitkiden damıtma veya sıkma yoluyla elde edilen tek kaynaklı bir maddedir; esans ise bir parfümerin onlarca doğal ve sentetik hammaddeyi belirli bir yapıya göre kurduğu kompozisyondur. Esansı seyreltince parfüm elde edersin, uçucu yağları seyreltince hammadde karışımı elde edersin.
Karışım henüz maserasyon sürecini tamamlamamıştır. İlk günlerde alkolün keskin üst kokusu baskındır; iki ila dört hafta karanlık ve serin bir yerde dinlendirildiğinde bu koku geri çekilir ve notalar birbirine oturur.
Hafif narenciye karışımlarda bir ila iki hafta, çiçeksi ve meyveli karışımlarda iki ila dört hafta, odunsu ve reçineli karışımlarda dört ila sekiz hafta makul sürelerdir. Kesin süreyi ancak ara ara koklayıp not alarak bulursun.
En sık üç sebebi vardır: esans oranının düşük olması, karışımın yeterince dinlendirilmemesi ve kompozisyonun altını tutan ağır bir bileşenin bulunmaması. Fiksatör, Iso E Super gibi odunsu bir taban ya da benzoin ve vetiver gibi reçineli malzemeler kalıcılığı belirgin şekilde artırır.
IFRA ve güvenlik
IFRA, koku hammaddelerinin güvenli kullanım oranlarını belirleyen sektör standardıdır. Limit, cilde sürülen son üründeki azami esans oranını söyler ve her esans için farklıdır, çünkü oranı esansın içindeki en kısıtlı hammadde belirler.
Esans tedarikçinden IFRA uygunluk sertifikası (IFRA Conformity Certificate) istersin. Belgede kategori kategori azami oran tablosu bulunur; parfüm ve kolonya gibi cilde sürülen, yıkanmayan ürünler 4. kategoriye girer.
Limiti esansın kaydına bir kez girersin, hesap ekranında hep önünde durur ve oran limitin üstüne çıktığında uyarı görürsün. Ancak limit bilgisinin doğruluğu ve nihai karar üreticiye aittir; Esansmatik güvenlik değerlendirmesi yapmaz.
Asıl risk tek seferlik bir etki değil, birikimli olandır: cilt sensitizasyonu aylar sonra kızarıklık, kaşıntı ya da kalıcı hassasiyet olarak ortaya çıkabilir. Bazı narenciye bileşenleri ayrıca güneş altında lekelenmeye yol açabilir.
Kozmetik ürün olarak piyasaya sunmak; ürün bilgi dosyası, güvenlik değerlendirmesi ve etiket beyanı gibi yasal yükümlülükler getirir. Esansmatik bu süreçleri kapsamaz; ticari satış düşünüyorsan ilgili mevzuata ve bir uzmana danışman gerekir.
Cevabını bulamadın mı?
Sorunu yaz, aynı gün içinde dönmeye çalışıyoruz. Sık gelen sorular bu sayfaya ekleniyor.
Daha uzun anlatımlar için blog yazılarına bakabilirsin.