Hacimsel mi kütlesel mi? Aynı %25 neden iki farklı şişe demek

Paylaşılan tariflerde oran çoğu zaman “%25 esans, gerisi alkol” gibi tek bir sayıyla verilir. Aynı tarifi uygulayan iki kişinin farklı sonuç almasının yaygın nedenlerinden biri, bu %25'in hacimce mi ağırlıkça mı okunduğunun belirtilmemesi.

İki ölçünün farkı nereden geliyor

Fark, sıvıların yoğunluklarının farklı olmasından geliyor. Esans yaklaşık 0,95 g/ml, etanol 0,789 g/ml, su 1,0 g/ml. Yani 1 ml esans 0,95 gram, 1 ml alkol 0,789 gram geliyor (gram–ml çevirme tablosu). Oran hangi birim üzerinden söylendiğine göre şişeye giren miktar değişiyor.

• Hacimsel (v/v): Yüzde, mililitre üzerinden. 50 ml'lik şişede %25 esans = 12,5 ml esans.
• Kütlesel (w/w): Yüzde, gram üzerinden. Toplam kütlenin %25'i esans olacak şekilde hesaplanır.

Formüller

Hacimsel taraf kolay. Toplam hacim V, bileşenin oranı p ise:

Kütlesel tarafta bir adım daha var, çünkü “%25 ağırlıkça” dediğinde toplam ağırlığı henüz bilmiyorsun. Şişe 50 ml'lik olduğuna göre toplam hacmi sabit tutup toplam kütleyi çözüyoruz:

Formülün yaptığı şey şu: her bileşenin oranını kendi yoğunluğuna bölüp topluyor, bu da 1 gram karışımın kaç ml tuttuğunu veriyor. Şişe hacmini ona bölünce toplam gram çıkıyor.

Sayılarla: 50 ml, %25 esans, gerisi alkol

Fark yaklaşık 1,7 ml esans. Tek bir 50 ml şişede küçük görünse de iki sonucu var: aynı tarifi iki farklı yöntemle hazırlayan iki kişi aynı karışımı elde etmiyor, ve IFRA limitine yakın çalışıyorsan hangi yöntemle limitin altında kaldığın önem kazanıyor, çünkü IFRA oranları ağırlıkça tanımlanıyor.

Hangisini kullanmalısın?

Profesyonel parfümeride genellikle kütlesel ölçü kullanılır. Bunun başlıca nedeni pratiklik: terazi tutarlı sonuç verir, hacim ise sıcaklıkla biraz değişir ve şırınga duvarında kalan sıvı ölçümü etkileyebilir. IFRA belgelerindeki oranlar da ağırlıkça tanımlı olduğu için, limitle karşılaştırma yaparken kütlesel hesap doğrudan karşılık geliyor.

Buna rağmen ev üretiminde hacimsel hesap çok yaygın, çünkü şişe boyutu zaten ml cinsinden düşünülüyor: “50 ml'lik şişe yapacağım.” Terazin yoksa ve şırıngayla çalışıyorsan hacimsel hesap da makul bir seçim.

• Hassas terazin varsa ve tarifi paylaşacaksan: kütlesel.
• IFRA limitine yakın çalışıyorsan: kütlesel.
• Şırıngayla çalışıyor, tek şişe yapıyorsan: hacimsel yeterli.
• Her hâlükârda: tarifin yanına hangisini kullandığını yaz.

İki yöntemi aynı tarifte karıştırma

İki yöntem de tutarlı kullanıldığında doğru sonuç verir. Sorun, aynı tarif içinde ikisinin karıştırılmasıyla çıkar: esansı tartıyla, bazı şırıngayla ölçtüğünde oranın hangi yönteme göre tuttuğu belirsizleşir ve aynı karışımı tekrar hazırlamak zorlaşır.

Seçtiğin modun tek bir şişede ne kadar esans ettiğini görmek için 50 ml parfüm için ne kadar esans gerekir yazısındaki tablolara bakabilirsin.