Evde parfüm yapımı: esanstan şişeye adım adım

Evde parfüm yapmak, anlatıldığı kadar gizemli bir iş değil. İşin özü üç şeyden ibaret: koku veren bir yoğunlaştırılmış karışım, onu taşıyan bir sıvı ve ikisini doğru oranda buluşturmak. Zor olan kısım kimyası değil, tekrar edilebilirliği. İlk şişeyi herkes tutturabilir; aynı kokuyu üç ay sonra bir daha yapabilmek ayrı bir iş.

Neye ihtiyacın var

• Esans (parfüm yağı): Parfümerin hazırladığı, onlarca hammaddeden oluşan konsantre karışım. Evde parfümün kokusunu bu belirler.
• Baz: Esansı seyrelten sıvı. İki yol var — hazır solüsyon ya da kendi kurduğun alkol karışımı.
• Hassas terazi: 0,01 g çözünürlüklü. Ucuz olanı bile şırıngayla göz kararı ölçmekten iyidir.
• Şırınga veya pipet: 1 ml ve 10 ml'lik birkaç tane. Her bileşene ayrı olsun, karıştırma.
• Cam şişe ve karıştırma kabı: Koyu renk cam tercih edilir; ışık kokuyu yorar.
• Etiket ve kalem: Tarihi, oranı ve esans kodunu yazmadığın şişe birkaç hafta sonra “bu neydi?” oluyor.

Plastik kap kullanma. Yüksek oranda esans, plastiği zamanla yumuşatıp kokuya kendi tadını katıyor. PET bir şişede bir ay beklettiğin karışım artık aynı karışım değil.

Hazır solüsyon mu, kendi bazını kurmak mı?

Hazır solüsyon, içine fiksatör ve gerekli katkılar eklenmiş, doğrudan kullanıma uygun bir baz. Şişeyi aç, esansı ekle, üstünü tamamla. Başlangıçta işi çok kolaylaştırıyor, tutarlı sonuç veriyor. Dezavantajı: içinde ne olduğunu tam bilmiyorsun ve ince ayar yapamıyorsun.

Kendi bazını kurarsan kontrol sende olur. Klasik bir başlangıç yapısı şöyle görünür:

Suyu abartma. %5'in üstüne çıkınca karışım bulanabiliyor, bazı esanslarda çökelti bile yapıyor. Fiksatörde de aynı durum: fazlası kalıcılık değil, ağırlık ve donukluk veriyor.

Adım adım: 50 ml'lik ilk şişe

1. 1Oranı seç. Esansın IFRA limitine bak. Limit %20 ise %18'de başla; yukarı çıkmak aşağı inmekten kolay.
2. 2Miktarları hesapla. %18 esans için 50 ml şişede 9 ml esans, 41 ml baz gerekiyor. Gram cinsinden tartacaksan yoğunlukları hesaba katman lazım — esans yaklaşık 0,95 g/ml, alkol 0,789 g/ml.
3. 3Esansı önce koy. Temiz karıştırma şişesine esansı al, üstüne bazı yavaşça ekle. Tersi de olur ama esansı ölçerken şırıngada kalan miktarı görmek daha kolay.
4. 4Karıştır, çalkalama. Şişeyi birkaç kez ters-düz et. Şiddetli çalkalamak hava kabarcığından başka bir şey vermiyor.
5. 5Etiketle. Tarih, esans adı ve kodu, oran, baz tipi. Bu satırı yazmak on saniye; yazmamanın bedeli bir şişe.
6. 6Dinlendir. Karanlık ve serin bir yerde en az 2–3 hafta beklet. Açılıştaki keskin alkol kokusu oturur, notalar birbirine geçer.
7. 7Sonra karar ver. İlk günün kokusuna bakıp “olmamış” deme. Maserasyon bitmeden verilen karar neredeyse hep yanlış çıkıyor.

İlk denemede en sık yapılan hatalar

• Oranı yukarıdan başlatmak. %30'la başlayıp “ağır oldu” demek, sıfırdan yapmak demek. Aşağıdan çıkmak daha ucuz.
• Göz kararı ölçmek. Şırınganın üstündeki çizgiyle tartının rakamı aynı şey değil. Bir kez terazi alıp mesele kapansın.
• Küçük denemeyi atlamak. 100 ml'lik esansın yarısını tek seferde kullanmadan önce 5 ml'lik bir deneme yap.
• Yazmamak. Üç hafta sonra “%20 mi %22 mi yapmıştım” diye düşünüyorsan, o tarif kayboldu demektir.
• Hemen kokuyu yargılamak. Alkolün tamamı uçana kadar geçen ilk 15 dakika, kokunun gerçek hâli değil.

Tarifini kaydetmeye alışkanlık hâline getir

Amatör parfümeride asıl fark yaratan şey burnun değil, defterin. Elinde on beş esans olduğunda hangi markanın hangi oranda iyi durduğunu, hangi bazla eşleştiğini, hangi denemenin kaç puan aldığını hatırlamak imkânsız. Kaydetmediğin her deneme, bir daha başa dönmek zorunda kalacağın bir deneme.

Bunun için kâğıt da yeter, tablo da. Ama tabloda her seferinde şişe boyutunu ve oranı elle çarpmak zorunda kalıyorsun — ve orada hata yapılıyor. Esansmatik tam olarak o iki işi yapıyor: oranı marka marka saklıyor, şişe boyutunu girdiğinde gramajı önüne koyuyor.